Zona aşısının faturası vatandaşa kaldı
Kamuda ücretsiz olmayan zona aşısının iki doz maliyeti 16 bin 888 TL'ye ulaşıyor. Milletvekili önergesine sekiz aydır yanıt gelmezken, uzmanlar aşının risk grupları için karşılanması gerektiğini belirtiyor.
Halk arasında 'gece yanığı' olarak bilinen zona hastalığı, şiddetli sinir ağrılarına yol açarak yaşam kalitesini düşürürken, korunma yöntemi olan aşının maliyeti vatandaşa ağır bir yük bindiriyor. İki doz halinde uygulanan Shingrix adlı aşı için toplamda 16 bin 888 TL ödenmesi gerekiyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bu ücreti karşılamazken, Sağlık Bakanlığı da konuya ilişkin meclis soru önergesine aylardır yanıt vermedi.
Bianet'te yayınlanan habere göre, hastalığı yaşayan 62 yaşındaki Aysun Aydın, süreci şu sözlerle anlattı: "Önce boyun bölgemde hafif bir yanma başladı. Ardından su dolu kabarcıklar çıktı. Torunuma, köpeğime sarılamıyordum. En ufak bir dokunuşta bile canım yanıyordu. Ağrı öyle şiddetlendi ki geceleri uyuyamaz oldum. Uyanınca sabahın olmasını bekliyordum. Yaralarım iyileşince her şeyin biteceğini düşündüm. Yaralar geçti ama ağrı geçmedi. İnsan böyle bir acıyı yaşamadan anlayamaz."
Çocukluk döneminde geçirilen suçiçeği virüsünün yıllar sonra yeniden aktifleşmesiyle ortaya çıkan zona, özellikle 50 yaş üzeri ve bağışıklık sistemi zayıf bireylerde sık görülüyor. Antiviral tedavilerle döküntüler gerilese de bazı hastalarda aylar hatta yıllar sürebilen sinir ağrıları devam edebiliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), aşının ileri yaştaki yetişkinlerde hastalığı ve komplikasyonları önlemede etkili olduğunu vurgularken, Türkiye'deki sağlık kuruluşları da risk gruplarına aşıyı öneriyor ancak ücretsiz sunulmuyor.
Dünyada birçok ülke zona aşısını kamu kaynaklarıyla finanse ederken, Türkiye'de durum farklı. İspanya ve Avustralya'da 65 yaş üzeri, Almanya'da 60 yaş üzeri vatandaşlar aşıya ücretsiz erişebiliyor. İngiltere, Yeni Zelanda, İspanya ve ABD'nin belirli grupları da kamu desteği alırken, Fransa maliyetin yüzde 65'ini karşılıyor. Kanada'nın bazı eyaletlerinde de ücretsiz uygulama mevcut. Oysa Türkiye'de tek dozu 8 bin 444 TL olan aşıyı yaptırmak isteyenler, toplam 16 bin 888 TL'lik bedeli kendi ceplerinden ödemek zorunda kalıyor.
Konu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine de taşındı. YENİ Parti Burdur Milletvekili İzzet Akbulut, 4 Şubat 2026'ta Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'na soru önergesi verdi. Akbulut, "Zona, özellikle ileri yaş grubunda ve bağışıklık sistemi zayıflamış bireylerde şiddetli ağrı, uzun süreli sinir haşan ve ciddi yaşam kalitesi kaybına yol açıyor. Tedavisinde kullanılan antiviral ilaçlar ve ağrı kesici tedaviler uzun süreli kullanım gerektiriyor, buna bağlı olarak hastalar açısından ekonomik yük oluşturuyor. Öte yandan zona aşısı, hastalığın görülme sıklığını ve şiddetini önemli ölçüde azaltmasına rağmen ülkemizde genel olarak kamu tarafından karşılanmıyor." diyerek bakanlığa altı soru yöneltti.
Önergede, son beş yıldaki vaka sayıları, ilaçların geri ödeme kapsamı, hastaların cebinden çıkan ortalama tedavi maliyeti ve aşının Ulusal Aşı Takvimi'ne alınmasına yönelik çalışmalar sorgulandı. Ancak önergenin verilmesinin üzerinden sekiz aydan fazla zaman geçmesine rağmen Bakan Memişoğlu'ndan henüz bir yanıt gelmedi. Memişoğlu'nun 2 Temmuz 2024'ten bu yana kendisine yöneltilen 2 bin 800'den fazla soru önergesinden yalnızca 102'sine yasal süre içinde cevap verdiği, 2026 yılında ise henüz hiçbir önergeyi yanıtlamadığı belirtildi.
Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Melahat Cengiz, suçiçeği geçirenlerin yüzde 20'sinin zona riski taşıdığını belirterek, aşının halk sağlığı açısından kritik olduğunu vurguladı. Cengiz, "Zona aşısı toplamda iki doz yapılıyor. Kas içine uygulanıyor. İlk dozdan iki-altı ay sonra ikinci dozun yapılması öneriliyor. Aşı gerçekten masraflı. Yaklaşık 17 bin TL gibi bir ücreti var iki dozun. Riski grubunun özellikle emekliler olduğunu düşünürsek karşılaması zor." ifadelerini kullandı.
Aşının yalnızca zonayı değil, postherpetik nevralji gibi komplikasyonları da önlediğini kaydeden Cengiz, şu bilgileri paylaştı: "Suçiçeği geçiren insanların yüzde 20'ye yakını zona geçirme riskiyle karşı karşıya. Bu azımsanacak bir oran değil. Suçiçeği bizim ülkemizde hala yaygın. Özellikle 2000 öncesi kuşakta… Suçiçeği geçirenlerin belli bir kısmında, 60 yaşına kadar zona geçirme riski geçirmeyen insanlara oranla çok daha fazla. Kaldı ki zona geçiren insanların postherpetik nevraljiden (zonanın bir komplikasyonu olarak gelişen ağrılı bir cilt rahatsızlığı) gözle ilgili sorunlara kadar ciddi sıkıntılar yaşaması söz konusu olabilir. Bu nedenle aşı yalnızca zonadan değil, hastalığın yol açabileceği komplikasyonlardan korunma açısından da önemli."
Yaşla birlikte bağışıklık sisteminin zayıfladığını ve hipertansiyon, diyabet gibi hastalıkların riski artırdığını belirten Dr. Cengiz, bilimsel çalışmalara da dikkat çekti: "Zona, 50 yaşından sonra sağlıklı kişilerde bile ortaya çıkabiliyor. Daha önce zona geçirmiş kişilerde de tekrarlama riski var. Bağışıklık sistemi yaşla birlikte zayıflıyor. Araya giren hipertansiyon, diyabet gibi hastalıklarla birlikte etkisi daha yüksek olabiliyor. Aşıya ilişkin yapılan çalışmalarda 69 yaşına kadar olan kişilerde yüzde 90'ın üzerinde koruma bildirilmiş. Bu iyi bir oran. Ayrıca aşının sadece zona ve komplikasyonlarından değil başka rahatsızlıklardan koruduğuna ilişkin de bulgular var. Örneğin kardiyovasküler (dolaşım sistemi), iskemik kalp hastalığı, kalp yetmezliği, iskemik inmede gibi rahatsızlıklarda azalma sağlandığı görülmüş. Aşının alzheimer ve demansa etkisi üzerinde yapılan çalışmalar da var. Lancet Neurology'de (hakemli bilimsel dergi) yayımlanan geniş kapsamlı bir çalışmada bu hastalıklar üzerinde yüzde 20'nin üzerinde koruyuculuk sağladığı söyleniyor."
Dr. Cengiz, aşının ulusal aşı takvimine eklenmesi gerektiğini savunarak, "Risk gruplarında aşı ücretsiz olmalı ve SGK tarafından karşılanmalı" çağrısında bulundu.
TürkAta Haber Ajansı
Sakarya Gündemi