Nobel Edebiyat Ödülü'nde kadın yazarların payı son 10 yılda yüzde 50'ye yükseldi

Nobel Edebiyat Ödülü ilk kez 1901'de verildi. O tarihten bu yana ödüle layık görülen 123 yazardan yalnızca 19'u kadın. Ancak son 10 yılda ödülü kazanan 10 yazardan beşi kadın. Böylece ödülün ilk 116 yılında kadınların ödül sahipleri arasındaki oranı yaklaşık yüzde 12 iken, son 10 yılda bu oran yüzde 50'ye ulaştı.

Diken'de yayınlanan habere göre, 2022'de Annie Ernaux, 2024'te Han Kang ve 2026'da Anne Carson'ın ödüllendirilmesi, yalnızca kadın yazarların görünürlüğü açısından değil, ödüllendirilen edebiyat anlayışları bakımından da dikkat çekici. Ernaux'nun kişisel hafızayı toplumsal bir tanıklığa dönüştüren çıplak anlatısı, Han Kang'ın beden, şiddet ve travmayı şiirsel dille ele alan romanları ve Carson'ın antik mitlerle kişisel deneyimi buluşturan deneysel edebiyatı, farklılıklarına rağmen insan deneyiminin alışılmış anlatılara sığmayan yanlarına odaklanıyor.

Son yıllardaki Nobel edebiyat ödüllerinin, otobiyografik anlatıya, kişisel deneyime, bedenin ve hafızanın karanlık bölgelerine ilginin arttığını gösterdiği belirtiliyor. Anne Carson'ın ödülü kazanması, Homeros'un destanından uyarlanan ve dünya çapında yaklaşık 1,77 milyar dolar hasılat elde eden 'The Odyssey' filminin gölgesinde gerçekleşti. Filmin Türkiye'de de yaklaşık 2 milyon seyirciye ulaşması, Homeros'u yeniden gündelik kültür sohbetlerinin konusu haline getirdi.

Carson'ın ödülü kazandığı anda Reykjavik'teki evinde mutfak süpürürken telefonla bilgilendirildiği, ilk tepkisinin 'Delirdiniz herhalde' demek olduğu aktarılıyor. Yazarın ödül parasını ihtiyacı olan bir arkadaşına yardım etmek ve Sınır Tanımayan Doktorlar'a bağış yapmak için kullanmayı düşündüğü ifade ediliyor. Bu hikayenin sosyal medyada müstehzi yorumlarla karşılandığına dikkat çekiliyor.

İsveç Akademisi'nin gerekçesinde, Carson'ın klasik gelenekle kurduğu oyunbaz ilişki aracılığıyla çağdaş edebiyata yeni biçimler kazandıran cesur ve yaratıcı eserleri nedeniyle ödüllendirildiği belirtiliyor. Carson'ın eserlerine nereden başlanması gerektiği sorusuna verdiği 'Ortadan başlayın' cevabı, yazarlık konusundaki tek kuralı olarak öne çıkıyor. Yazarın, belirli bir okuma sırası bulunmayan 22 ayrı kitapçıktan oluşan 'Float' adlı eseri de bu anlayışın bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

TürkAta Haber Ajansı